GIOAN BẠCH VĂN VÂN – CỤ THÁNH VÂN

Bạch Hồng Vinh

Cụ tên thật là Bạch Văn Vân, sinh năm 1780, tử đạo ngày 25 tháng 5 năm 1857 (tức 3/5 năm Tự Đức thứ 10), được phong Thánh tử vì đạo năm 1988.

Cụ Bạch Văn Vân sinh ở làng Kẻ Bói, xứ đạo Kẻ Sông, phủ Lý Nhân tỉnh Hà Nam, nay là Giáo họ Trương Cói, Giáo xứ Hà Ngoại, thôn Cói, xã An Đổ, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam. Cha là Bạch Uy Oánh, mẹ là Vũ Thị Toạ. Hai anh trai là Bạch Hữu Vụ, Bạch Văn Vị, đều lập gia đình.

Cậu bé Vân vào nhà Đức Chúa Trời từ bé ở với cha Thi. Thấy cậu ngoan ngoãn thông minh, cha Thi đã cho cậu học đạo và làm phép rửa. Khi lớn lên, cậu được cho đi học chủng viện. Năm 25 tuổi lên chức Thày Giảng, sau làm Thày Cai ở xứ Bầu Nọ (nay là giáo xứ Nỗ Lực, Thụy Vân, tp Việt Trì, Phú Thọ).

Thày Vân sống hoà nhã hiền lành với mọi người, siêng năng việc đạo. Thày tiết kiệm nhưng lại rộng rãi thương người nghèo khổ. Thày nổi tiếng đức độ đến nỗi muốn khen thày cai nào, người ta cũng ví “thày này nhân đức như thày cai Vân“.

Đời tu đạo của thày diễn ra ở thời Nguyễn, khi việc truyền bá các đạo phương Tây bị kiểm soát chặt chẽ. Trong bối cảnh đó thày gặp kiếp nạn oan khiên. Xứ Bầu Nọ có 2 chức sắc của làng, do cờ bạc tiêu hết tiền thuế của dân, bèn đến gặp thày xin vay thóc. Thày thấy họ không đáng tin, nên không cho vay, bị họ rắp tâm để bụng trả thù.

Họ báo với quan trên rằng: “Làng Bầu Nọ chứa chấp đạo trưởng, có cả đạo đường và đạo quán nữa”. Quan bèn cho lính vây bắt, nhưng không bắt được ai. Mấy hôm sau, 2 chức sắc làng gặp thày Vân đang trên đường, bèn bắt đóng gông giải quan và cáo gian: “Chúng tôi đã bắt được đạo trưởng“.

Nơi công đường, quan lớn tra hỏi, thày Vân không nhận mình là đạo trưởng mà chỉ nhận là thày giảng. Để tránh hậu hoạ tam diệt cho gia đình, dòng họ, quê hương. Thày khai tên Đoàn Văn Vân (quê thày không có họ Đoàn), không nhớ sinh ra ở đâu vì xa quê từ tấm bé, chỉ nhớ là ở phủ Lý Nhân tỉnh Hà Nam.

Thấy thày đã cao tuổi, quan lớn khuyên nhủ dỗ dành: “Thôi, ông đã cao tuổi rồi, quá khoá đi, ta sẽ tha cho về, đừng liều lĩnh mà khốn đến thân“. Thày Vân can đảm thưa: “Tôi giữ đạo từ bé đến bây giờ, đã bấy nhiêu tuổi, lẽ gì mà tôi lại bỏ đạo, sống chết tôi không quá khoá“.

Thấy không khuyên nhủ được thày, quan lớn khép thày tội xử trảm, gửi án và giải thày lên tỉnh. Thày bị giam ở tỉnh 2 tháng, chịu mọi khốn khó khổ hạnh, nhưng vẫn vui vẻ bằng lòng dâng mọi sự cho Chúa.

Vua phê vào án thày: “Tên Đoàn Văn Vân là đạo trưởng Gia tô, nó quyết thà chết hơn là bỏ đạo, phải xử nó không nên trì hoãn. Vậy phải trảm quyết nó ngay“.

Ngày 25 tháng 5 năm 1857, thày Vân bị đóng gông, buộc dây vào cổ, giải ra pháp trường Năm Mẫu, phủ Sơn Tây. Do tuổi cao, lại bị giam cầm lâu, thày đi lại khó khăn. Hai lính phải đỡ 2 bên gông của thày.

Đến pháp trường, thày xin quỳ cầu nguyện. Chưa dứt hồi chuông, lính đã chém thày, ba nhát mới đầu lìa khỏi cổ. Giáo hữu xứ Bách Lộc chôn xác thày ở đây, sau cải táng đưa về nhà thờ Bách Lộc.

Ngày 2 tháng 5 năm 1909, Đức Giáo Hoàng Pi-ô X đã tuyên phong thày lên hàng chân phúc. Ngày 19 tháng 6 năm 1988 Đức Giáo Hoàng Gioan Phao- lô II đã tuyên phong thày lên bậc hiển thánh.

Tại quê hương cụ, người dân quen gọi là cụ Thánh Vân, nhắc tới cụ với lòng kính trọng và cảm phục trước sự can đảm của cụ nguyện tử để giữ trọn đạo.

Nhà thờ giáo phận xứ Trương Cói

Đoàn Họ Bạch Việt Nam đến thăm Nhà thờ giáo phận Trương Cói

Ngày 10 tháng 6 năm 2025 (15/5 Quý Tỵ), Đoàn đại diện Ban Liên lạc HBVN tới tham dự lễ giỗ Tổ họ Bạch thôn Cói, xã An Đổ, huyện Bình Lục, Hà Nam. Sau lễ giỗ Tổ, Đoàn được đi tham quan nhà thờ xứ Trương Cói, thăm đền Thánh Phê Rô Đoàn Văn Vân mới khánh thành, kính lễ cụ Thánh Vân, mục thị hòm xương Thánh phủ vải đỏ, được bảo quản ngay dưới tượng cụ.

Đoàn đã được nghe nói chuyện về cụ, thăm phần mộ cụ Bạch Hữu Vụ.

Một lần về với những người anh em họ Bạch thôn Cói, thêm một lần thấy được lịch sử một dòng họ Bạch, trái tim ta lại rung lên nhịp đồng điệu. Đã mang họ Bạch, dù tôn giáo hay đức tin nào, dù gần hay xa vạn dặm, chúng ta vẫn luôn là những người anh em thân thiết. Mong lắm…những dịp được đến với họ Bạch toàn quốc ❤️❤️❤️

Đoàn Họ Bạch Việt Nam đến thăm Đền Thánh Phêrô Đoàn Văn Vân

Tượng cụ Thánh Vân ở phía trước Nhà thờ giáo phận Trương Cói

Tượng cụ Thánh Vân trong Đền thờ cụ

Đoàn Họ bạch Việt Nam dâng hương kính bái cụ Thánh Vân trong Đền thờ cụ

Nguồn::
– Tài liệu của Hội đồng giám mục Việt Nam, Tổng giám mục Hà Nội:
– Gia phả dòng họ Bạch thôn Cói xã An Đổ huyện Bình Lục tỉnh Hà Nam.