Họ Bạch Việt Nam có nhiều xuất xứ, từ Trung Quốc về và từ người Việt cổ bản địa. Dù xuất xứ thế nào, là người con họ Bạch, mỗi chúng ta đều tự hào về lịch sử mà tiên tổ và các bậc tiến bối đã gây dựng.
Là một họ cổ ở cả Trung Quốc và Việt Nam, quá trình phát triển họ Bạch gắn với nhiều nhân thần và nhân vật được ghi trong các thần tích và và sử sách các triều đại. Trong các thần phả, thần tích, các tư liệu lịch sử họ được nhắc đến dựa trên nhiều tiêu chí khác nhau. Với các nhân thần, họ đều là người có công với dân với nước, được lưu truyền lại nhờ sự tôn thờ của người dân các địa phương. Đôi khi, nhân thần còn là đại diện tiêu biểu của các dòng tôn giáo.
Với các nhân vật lịch sử, họ thường gắn với các sự kiện nào đó, được sử liệu ghi lại dưới nhiều hình thức. Có thể là các hoàng thân quốc thích đổi sang họ Bạch. Có thể là các văn quan, võ tướng nổi tiếng, tạo được những dấu mốc, tiếng vang, giai thoại trong thời đại của mình. Hoặc những vị đỗ đại khoa, như trạng nguyên, tiến sĩ, tên tuổi được ghi trong bảng vàng thi cử như những đại diện tiêu biểu cho nền học vấn và tri thức của nước nhà từng thời kỳ…
Nhưng không chỉ vậy, còn nhiều người họ Bạch tiêu biểu ở các thời kỳ đã không được nhắc đến trong các loại tư liệu đã được công bố. Họ xuất hiện trong các gia phả, tộc phả, hương phả họ Bạch ở các địa phương. Nhiều người được nhắc trong truyền thuyết của dòng họ, nhất là những dòng họ có lịch sử lâu đời, mà cháu con thời nay không còn nhớ được rõ ràng xuất xứ, thời gian xuất hiện và dòng truyền thừa qua các đời của gia tộc mình kể từ khi đặt chân đến vùng đất đó.
Với mỗi dòng nhân vật cũng không có bộ tiêu chí chung để hiểu một cách thống nhất thế nào là nhân vật tiêu biểu. Chủ yếu là tôn trọng sự sàng lọc qua bề dày lịch sử và sự lưu truyền qua thời gian. Con cháu biết ai thì kể người đó.
Đến thời hiện đại, nhờ các tiến bộ của công nghệ thông tin, đa số những người tham gia công tác nhà nước, làm việc trong các lĩnh vực giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, công nghệ, hoạt động xã hội, văn học, nghệ thuật, showbiz… đến mức độ nào đó thường được báo chí, các trang mạng nhắc đến. Tùy theo chức vụ, trình độ, sự đóng góp của họ, mà tần số xuất hiện, nội dung thông tin về họ tác động đến dư luận, tạo ra sự thừa nhận nào đó trong xã hội về sự tiêu biểu, hoặc nổi tiếng của họ.
Thế nên, tiêu chí hiểu thế nào là người họ Bạch tiêu biểu cho đến nay vẫn chưa được các chuyên gia, cơ quan, tổ chức nào công bố chính thức, làm cơ sở để bình chọn. Trong các tài liệu mà chúng ta đã biết, các nhân vật họ Bạch được coi là tiêu biểu chủ yếu dựa theo sự lựa chọn chủ quan của người viết.
Trong Trang Thông tin điện tử của Họ Bạch Việt Nam, sự chọn lọc và tôn vinh của chúng tôi như sau:
– Dựa theo các thần tích, thần phả được thờ cúng, lưu truyền trong nhân dân các địa phương; các gia phả của các dòng họ lâu đời… Đó là những người được gọi là nhân thần trong quá khứ, được tôn thờ trong dân gian, dòng họ qua các thời kỳ;
– Dựa theo tư liệu lịch sử, văn hóa, xã hội, dân tộc học, kinh tế học… Đó là những nhân vật có tên tuổi trong quá khứ, gắn với những sự kiện, dấu mốc của các thời kỳ, thường là những người tài giỏi;
– Dựa vào một số tiêu chí mang tính chất logic hình thức, như học hàm, học vị đối với những người làm việc trong giới khoa học, giáo dục, đào tạo; như cán bộ cấp vụ hoặc tương đương trở lên đối với những người công tác trong hệ thống quản lý nhà nước; như chủ tịch HĐQT, tổng giám đốc các doanh nghiệp do các bộ, ngành hoặc Chính phủ thành lập, hoặc chủ các doanh nghiệp tư nhân lớn có tiếng tăm; như các ca sĩ, nghệ sĩ, MS được nhiều người biết đến và yêu mến… Đó là những người đã và đang sống trong thời đại chúng ta ngày nay.
– Còn có những người tiêu biểu rất cần được tôn vinh. Họ không thuộc các nhánh trên, nhưng là người có công xây dựng dòng họ, hiến đất, hiến tài sản xây dựng mộ tổ, nhà thờ họ, xây dựng tộc phả, có công nghiên cứu xuất xứ, lịch sử của gia tộc, kết nối, hợp nhất các chi phái, được cả gia tộc thừa nhận và tôn vinh. Tuy nhiên, để có cơ sở công bố trên Trang Thông tin chính thức của Họ Bạch Việt Nam, tôn vinh trong phạm vi cả nước, các nhân vật này cần được các gia tộc đúc kết một cách chính thức. Chúng tôi sẽ thường xuyên cập nhật, đưa vào danh sách Người họ Bạch tiêu biểu của Việt Nam thời hiện đại.
Ngoài ra, nguyện vọng của chúng ta còn muốn biết những nhân vật họ Bạch nổi tiếng trên thế giới không chỉ ở Trung Quốc. Mảng này hiện chưa được tập hợp một cách đầy đủ và có hệ thống. Vì thế, chúng tôi sẽ dành thời gian nghiên cứu kỹ lưỡng và sẽ công bố khi có điều kiện.
Tạm thời, những người họ Bạch tiêu biểu được chúng tôi lần lượt đưa lên website HỌ BẠCH VIỆT NAM chủ yếu dựa theo cuốn sách: “Họ Bạch Việt Nam – Hành trình đi tìm tổ” của TSKH Bạch Quốc Khang, in năm 2024 (Nhà xuất bản Thanh Niên) và có bổ sung, cập nhật thêm, gồm các danh sách sau:
1) Những người họ Bạch tiêu biểu ở Trung Quốc các thời đại quân chủ;
2) Những người họ Bạch tiêu biểu ở Việt Nam qua các thần phả;
3) Những người họ bạch tiêu biểu ở Việt Nam qua các triều đại quân chủ;
4) Những người họ Bạch tiêu biểu ở Việt Nam thời hiện đại;
5) Những người họ Bạch tiêu biểu được các gia tộc giới thiệu.
Rất mong các thành viên Họ Bạch Việt Nam và đông đảo bạn đọc cả nước đón xem!
TSKH Bạch Quốc Khang





