Trang chủIsrael nổi tiếng là “quốc gia khởi nghiệp”. Những bài học khởi nghiệp của họ được nhiều người quan tâm nghiên cứu. Với dân số chỉ khoảng 8,6 triệu người, nhưng số công ty khởi nghiệp lại nhiều nhất thế giới, khoảng 1 công ty trên 1.400 người. Những bài học khởi nghiệp của Israel mà họ Bạch nước ta cần biết là gì?
1. Bài học coi sáng tạo là tài nguyên
- Israel có tổng diện tích hơn 22.000 ki lô mét vuông, trong đó có ba phần tư diện tích là sa mạc, một phần tư là đồi núi. Thứ mà người dân Việt Nam thừa thãi, quen dùng miền phí là nước, nhất là ở Đồng bằng sông Cửu long sống chung với lũ, thì ở Israel lại là nguồn lực quý hiếm, vô giá. Thứ mà nước ta sinh sôi quá nhanh, từng phải hạn chế bằng các loại kế hoạch sinh đẻ, thì ở Israel lại quá ít. Dân số của họ chỉ khoảng 8,6 triệu người, trong đó 4,02 triệu lao động[1].
Họ đã làm gì, để nước hiếm như vậy mà vẫn có để sản xuất nông nghiệp, trở thành nước gần như đi đầu và duy nhất có khả năng biến sa mạc thành đất canh tác, trồng trọt, phát triển nông nghiệp như một hình mẫu thành công?
Họ đã làm gì, để dân số ít như vậy mà vẫn có nhiều tri thức, doanh nhân, đến mức trở thành nơi có nguồn nhân lực chất lượng cao và đáng tin cậy bậc nhất thế giới và Israel được mệnh danh là “Silicon Wadi”, được đánh giá chỉ đứng thứ hai sau Silicon Waley của Hoa Kỳ? Cứ mỗi 10 nghìn người Israel có tới 135 kỹ sư có bằng đại học học và cao hơn[1]. Họ chủ yếu được đào tạo tại các trường danh tiếng.
Họ đã làm gì để nhiều công ty khởi nghiệp của họ được mua lại bởi những thương hiệu, công ty đa quốc gia lớn trên thế giới, để Israel là nước có nhiều công ty được liệt kê trên Nasdaq hơn bất kỳ một quốc gia nào khác, trừ Mỹ và Trung Quốc. Thậm chí, Israel là nơi đặt những trung tâm nghiên cứu và phát triển đầu tiên ngoài Mỹ của các đại gia công nghệ như Ontel, Microsoft, IBM, Google, Facebook và Apple?
Có thể nói, đối mặt với vô vàn khó khăn, thách thức, người Do Thái ở Israel đã vươn lên, trở thành quốc gia đổi mới, khởi nghiệp sáng tạo thành công bậc nhất thế giới. Họ luôn tự hào khẳng định: “Sáng tạo là tài nguyên của chúng tôi”! Với người Israel, SÁNG TẠO chính là tài nguyên quý giá nhất!
Chính vì thế mà ở Israel đã có phong trào đầu tư mạo hiểm, nhằm khai thác nguồn “tài nguyên” này.
2. Bài học về văn hóa “không ngại thất bại”
Người Israel ứng xử “có lý có tình” đối với những người dấn thân vào con đường khởi nghiệp sáng tạo. Họ quan niệm thất bại trong quá trình khởi nghiệp sáng tạo cũng như trong cuộc sống, là giai đoạn quá độ để tiến tới một thành công hơn, chứ không phải vì thất bại mà suy sụp, bế tắc[1]
Đó là nét văn hóa độc đáo của người Israel, có nét tương đồng với văn hóa Việt, khi chúng ta coi “thất bại là mẹ thành công”. Văn hóa này có vai trò rất quan trọng, tạo nên thành công về đổi mới, khởi nghiệp sáng tạo của Israel.
[2] Báo Dân tộc và Phát triển: Vì sao Israel được mệnh danh là “Quốc gia khởi nghiệp”? Nguyệt Anh (t/h). 11/03/2022
3. Bài học phản biện và minh bạch
Văn hóa của người Israel là văn hóa phản biện. Phản biện tức là tìm thấy điều hay hơn, giải pháp tối ưu hơn, phản biện để phát triển. Văn hóa phản biện đối với người Israel mang tính truyền thống. Từ xa xưa, người Israel không bao giờ chấp nhận chỉ có một ý kiến đúng về một vấn đề, không hài lòng với một giải pháp có sẵn. Bởi cuộc sống vốn đa dạng, luôn thay đổi, luôn có nhiều phương án xứ lý cùng một vấn đề, mà không phải tất cả đều tốt như nhau.
Israel luôn tự hào là nơi có môi trường minh bạch và cộng tác. Phản biện và cộng tác chính là hai mặt chiếc động cơ hai thì của cỗ máy phát triển. Người Israel thích trao đổi, tranh luận với nhau. Trong nhà trường luôn duy trì nguyên tắc học sinh có quyền hỏi lại thầy cô giáo và thầy cô sẽ phải giải thích, thuyết phục học sinh, chứ không áp đặt. Khi học sinh đề xuất sáng kiến hay, thầy cô giáo sẽ hoan nghênh. Sự tranh luận, phản biện đã thấm vào trẻ em từ khi còn học trong nhà trường đến khi lớn lên, ra trường, đi làm. Các doanh nghiệp luôn ủng hộ các nhân tố mới và nuôi dưỡng văn hóa đổi mới. Điều đó đã giúp cho mỗi doanh nghiệp đều có thể nhiều sáng tạo, phát minh, đổi mới, mỗi cá nhân đều có thể đóng góp các ý tướng của mình, dù là nhỏ bé.
4. Bài học hỗ trợ của nhà nước
Từ cách nay hơn 40 năm, Chính phủ Israel đã bắt đầu có chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Trong các Bộ của Chính phủ đều có một cơ quan chuyên về đổi mới, khởi nghiệp sáng tạo , có một chuyên gia trưởng được phân công chịu trách nhiệm về phát triển khoa học – công nghệ để thúc đẩy đổi mới, khởi nghiệp sáng tạo.
Cơ quan Đổi mới Sáng tạo Israel (thuộc Bộ Kinh tế và Công nghiệp Israel) chịu trách nhiệm về chính sách đổi mới, hoạt động vì lợi ích của hệ sinh thái đổi mới nền kinh tế. Cơ quan Đổi mới Sáng tạo này tư vấn cho các Bộ, Ủy ban của Chính phủ và Quốc hội về chính sách đổi mới trong nước, đồng thời theo dõi và phân tích những thay đổi đang diễn ra trong môi trường đổi mới ở Israel lẫn các nước trên thế giới.
Để thực hiện chính sách hỗ trợ kinh phí cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, Cơ quan Đổi mới Sáng tạo Israel sẽ cung cấp tiền cho các doanh nghiệp trong trường hợp doanh nghiệp có ý tưởng hay, nhưng gặp khó khăn về tài chính. Có trường hợp Cơ quan Đổi mới Sáng tạo cung cấp các gói đồng tài trợ, cùng bỏ vốn ra, cùng hưởng lợi nhưng luôn cân nhắc kỹ trước khi duyệt cấp vốn cho loại dự án này.
Có trường hợp doanh nghiệp được nhà nước cho vay với điều kiện: Nếu sản phẩm được sản xuất thành công thì doanh nghiệp phải trả lại cho Nhà nước Israel 3-5% giá trị sản phẩm. Ngược lại, nếu sản phẩm làm ra gặp thất bại do yếu tố khách quan, hợp lý thì khoản nợ này được xóa. Như vậy, dù doanh nghiệp khởi nghiệp thất bại nhưng vẫn có cơ hội khởi nghiệp trở lại.
Với hầu hết doanh nghiệp vừa và nhỏ, Chính phủ Israel thường không đưa ra định hướng đầu tư vào lĩnh vực nào, mà tuỳ thuộc vào doanh nghiệp chọn lựa. Nếu ý tưởng độc đáo, dự án có tính khả thi cao sẽ được Phính phủ xét cấp vốn. Tuy nhiên, đối với những doanh nghiệp có quy mô lớn, Cơ quan này sẽ định hướng đầu tư vào một số lĩnh vực cần phát triển, mở rộng. Đặc biệt là ưu tiên đầu tư vào lĩnh vực công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, phát triển công nghệ ôtô không người lái…
5. Bài học bồi dưỡng nhân tài và biến thách thức thành thời cơ
Israel chú trọng việc phát hiện kịp thời, chính xác và bồi dưỡng nhân tài tới nơi tới chốn. Những học sinh cấp III có năng lực sẽ được phát hiện và trong quá trình tham gia quân đội (tất cả nam, nữ thanh niên của Israel đều phải tham gia quân đội), nhà nước sẽ cho đi học đại học, học cao học, thậm chí là nghiên cứu sinh tiến sĩ. Thay vì ở trong quân đội ba năm theo quy định chung, những người xuất sắc có thể ở trong quân đội liên tục 6-9 năm. Với cách làm như vậy, những người có năng lực vừa phục vụ quân đội, vừa nghiên cứu, sáng tạo. Sau thời gian dài phục vụ trong quân ngũ, khi trở về với đời thường thì họ đã có năng lực sáng tạo, thậm chí có sáng chế, có thể lập các doanh nghiệp để khai thác, kinh doanh các sáng chế đó.
6. Bài học muốn thành công lớn phải có tư duy lớn, tư duy toàn cầu
Người Israel có văn hóa chia sẻ. Ý thức về xã hội toàn cầu của họ rất cao. Israel luôn luôn tìm cách phối hợp, hợp tác với người khác, nước khác. Người Israel cũng nhận thức rõ ràng, các sản phẩm sáng tạo của họ chỉ đem lại hiệu quả kinh tế khi được biến thành sản phẩm có thể tiêu thụ ở nhiều nơi, nhiều nước, được nhiều người mua. Người Israel luôn suy nghĩ về việc tận dụng thời cơ toàn cầu, khai thác thị trường toàn cầu. Bởi việc mở rộng ra phạm vi toàn cầu sẽ mang lại cho Israel một thị trường rộng lớn hơn rất nhiều so với thị trường nội địa.
Ý thức xã hội toàn cầu của người Israel còn được bắt nguồn từ tôn giáo Do Thái. Họ được răn dạy mình là một dân tộc được chọn của Đức Chúa Trời, để tìm kiếm các mảnh vỡ mặt trời thuở trước, ghép lại chiếu sáng rực rõ cho trái đất, cứu rỗi loài người[1]. Họ là người được chọn không phải vì phẩm chất thượng đẳng xét theo bất cứ phương diện nào, mà để thờ phụng duy nhất Đức Chúa Trời mà thôi, để là một ánh sáng cho dân ngoại và là ơn phước cho tất cả các dân tộc. Người Israel luôn có khát vọng cầm ngọn đuốc, giúp cho cuộc sống hàng tỷ người trên trái đất trở nên tốt đẹp hơn nhờ những phát minh vì con người của họ[2].
Văn hóa không sợ thất bại, luôn phản biện, minh bạch, tư duy lớn, toàn cầu, cộng với việc Nhà nước hỗ trợ hợp lý về kinh phí và bồi dưỡng nhân tài đã tạo nên hệ sinh thái đổi mới, khởi nghiệp sáng tạo mạnh mẽ ở Israel.
Vậy Họ Bạch Việt Nam chúng ta học được gì từ những bài học, kinh nghiệm trên?
Tôi đã tìm thấy cho mình câu trả lời, dù chưa đầy đủ. Trong bài viết tới, tôi sẽ chia sẻ với các bạn. Còn các bạn? Chắc chắn các bạn cũng đã có câu trả lời. Chúng không nhất thiết giống y hệt câu trả lởi của tôi. Nhưng chỉ cần có vài điểm chung thôi, là chúng ta sẽ có những giải pháp thiết thực giúp cho người họ Bạch của mình mạnh dạn hơn trên con đường đổi mới, sáng tạo và khởi nghiệp.
TSKH Bạch Quốc Khang
[1] Kinh thánh – Cựu ước và Tân ước. Nxb Tôn Giáo.
[2] Avi Jorisch: Israel – mảnh đất của những phát minh vì con người.
#khoinghiep
#kinhnghiemhoatdong
#thuvienthamkhao
#israel
#hobach
#hobachvietnam
Bài viết liên quan
