BẠCH THANH TÙNG - NGHỆ NHÂN TRẺ NGHỀ NUÔI RẮN

Bạch Quốc Khang

Sáng 26/12/2025, Hiệp hội Làng nghề Việt Nam tổ chức kỷ niệm 20 năm thành lập (2005-2025) và trao Bằng Nghệ nhân Làng nghề đợt 2025 tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. Tôi và anh Cao Đức Phát được mời đến để Hiệp hội tri ân vì có công trong việc thành lập Hiệp hội. Bạch Anh Khôi đã đánh xe đến tận nhà đón anh Phát. Không biết trên xe hai anh em chuyện trò gì mà lúc gặp tôi ở Bảo tàng, anh Phát nói: “Họ Cao nhà mình nhiều người học giỏi, đỗ đạt thành danh, nhưng kém ở chỗ không chú trọng phát triển doanh nhân”. Nghe vậy Khôi cười tít, vì mấy anh em họ Bạch mình đang vận động thành lập CLB doanh nhân họ Bạch.

Trời Hà Nội vào đông thật dễ chịu. Nắng đẹp và se lạnh. Tôi vui không chỉ vì được mời, mà chủ yếu vì có chú em cùng họ Bạch Thanh Tùng ở Thái Nguyên được công nhận Nghệ nhân đợt này. Cùng Tùng về dự có anh Bạch Đình Dương – người cùng làng với Tùng, đại diện chi họ Bạch ở Phú Lương, Thái Nguyên và người em trai của Tùng. Mấy anh em trong Thường trực Họ Bạch Việt Nam ở Hà Nội Bạch Hồng Việt, Bạch Hồng Vân (Mộ Lao) và các bạn trẻ ở La Khê là Bạch Quốc Ấn, Bạch Hồng Vân, Bạch Hồng Vinh cũng rủ nhau đến dự để tặng hoa và chúc mừng Tùng. Thế là thành một nhóm Họ Bạch Việt Nam giữa rất đông người rực rỡ cờ và hoa.

Nghệ nhân Bạch Thanh Tùng giữa những người họ Bạch

Tùng là nghệ nhân rất trẻ tuổi đời, nhưng nhiều tuổi nghề. Anh sinh năm 1981, làm nghề từ 2000. Ngành nghề của Tùng là chăn nuôi Rắn Hổ Mang và Cầy Vòi Hương từ sinh trưởng, sinh sản đến chế biến tiêu thụ các thương phẩm. Anh nối nghiệp cha làm nghề này đến nay đã được 25 năm tại quê nhà xóm Làng Mạ, xã Động Đạt, huyện Phú Lương (nay là xã Phú Lương), tỉnh Thái Nguyên. Từ năm 2006 đến nay gần 20 năm mở rộng quy mô thành Trang Trại và không ngừng phát triển.

Tùng theo đuổi nghề này vì nó có thể giúp cho quê mình thoát nghèo. Chăn nuôi Rắn Hổ Mang và Cầy Vòi Hương tiết kiệm được nhiều thời gian, tận dụng nguồn thức ăn dồi dào sẵn có tại địa phương. Có thể làm nghề chính, hoặc nghề tay trái cho các hộ muốn tăng thu nhập, hoặc cho người lao động nông nhàn khi giao mùa. Hiện nay Tùng đã tích luỹ được nhiều kiến thức, kỹ thuật, kỹ năng về nghề này. Từ việc chọn giống sao cho có những con giống tốt nhất, lai tạo ra thế hệ F1, F2 thuần, đến kỹ thuật nuôi nhanh lớn, cho nguồn thu nhập ổn định, chế biến sản phẩm thị trường yêu thích…

Tùng kể, khi nắm vững bí quyết nghề, với lòng nhiệt huyết và yêu nghề, cộng với sự ủng hộ của gia đình, anh đã quyết định truyền bá, nhân nghề cho bà con: cung cấp con giống, kỹ thuật, hướng dẫn chăn nuôi mở rộng cho các hộ có chung niềm đam mê và muốn phát triển kinh tế nghề. Đã có 16 hộ học nghề từ gia đình anh thành công, tạo công ăn việc làm và thu nhập khá. Không chỉ tại quê, Tùng còn nhiệt tình dạy nghề cho các địa phương, vùng miền khác.

Sản phẩm cũng ngày một đa dạng hơn. Ngoài cung cấp con giống, hàng thương phẩm, anh Tùng còn ngâm rượu cổ truyền, nấu cao Rắn Hổ Mang có thương hiệu “Cao Rắn Bạch Gia”, cung cấp ra thị trường phục vụ chữa bệnh về xương khớp, thoái hoá xương, thoát vị đĩa đệm… Các sản phẩm có phản hồi rất tốt từ phía người dùng, được Bệnh Viện Y Học Cổ Truyền Thái Nguyên sử dụng và khuyên dùng cho các bệnh nhân xương khớp. Không chỉ vậy, qua làm nghề Tùng còn học được những bài thuốc chữa rắn cắn (tai nạn nghề) rất hiệu quả qua các bài thuốc dân gian. Anh đã chữa cho 18 ca rắn cắn gồm cả người chăn nuôi và người dân không may bị rắn độc cắn, không để lại thương tật.

Nhờ sự đa dạng nên sản phẩm chăn nuôi rắn chưa bị tồn đọng, luôn đảm bảo đầu ra ổn định, không gây khó khăn cho các hộ chăn nuôi. Tùng đã thành lập Tổ Hợp Tác chăn nuôi gồm các hộ chung sở thích, chung ngành nghề rại địa phương, thường xuyên tổ chức sinh hoạt hàng quý để mọi người được giao lưu học hỏi, trao đổi kinh nghiệm, hiểu biết thêm về nghề.

Việc Bạch Thanh Tùng trở thành Nghệ nhân Làng nghề từ ngày 26/12/2025 là sự động viên to lớn với không chỉ gia đình anh, mà còn với cả Tổ hợp tác chăn nuôi của Làng Mạ, Phú Lương và nhiều người nuôi rắn khác. Anh còn là nghệ nhân đầu tiên của Họ Bạch cả nước, tạo niềm tự hào, cảm hứng cho nhiều người thợ đang làm nghề ở các làng quê.

Xin chúc mừng Nghệ nhân trẻ Bạch Thanh Tùng! Chúc anh và các đồng nghiệp ở Thái Nguyên sớm lập thành Chi hội nghề nuôi rắn của Hiệp hội Làng nghề Việt Nam. Từ đó nhân rộng nghề, mở rộng thị trường, góp phần làm giàu đẹp, trù phú quê hương Phú Lương, Thái Nguyên.