LẦN ĐẦU VỀ VỚI HỌ BẠCH NHƠN TRẠCH

Lần đầu là đối với tôi thôi, còn anh em cùng đì thì nhiều lần rồi.

Nhân có chuyến công tác phía Nam, tôi có dịp thực hiện ý định vốn đã ấp ủ, hẹn hò với Bạch Xuân Chính từ lâu. Sở dĩ phải hẹn hò lâu là vì sức khỏe mấy năm nay không cho phép đi xa.

Tuy nhiên, lần này cũng mới chỉ được 1/3 ước nguyện. Còn 2/3 và các ước nguyện khác sẽ hẹn với Xuân Chính vào những dịp sau, chỉ mong sức khỏe vẫn tốt lên.

Nhưng 1/3 ước nguyện cũng đã rất vui rồi: gặp được những người họ Bạch nhiệt tình nhất ở TP Hồ Chí Minh là VC Bạch Xuân Chính, em Bạch Nương, bác Đằng, bác Đắc. Còn ở Nhơn Trạch Đồng Nai đã gặp được Bạch Công Tài và những người anh em, bà con. Hơn thế nữa đã xác minh được nguồn gốc họ Bạch Nhơn Trạch.

Đoàn đi gồm Bạch Xuân Chính Trưởng Ban tổ chức kiêm tổng đạo diễn, kiêm lái xe; phu nhân của Chính; bác Đằng; bác Đắc và phu nhân; Bạch Nương và tôi. Sướng nhất vẫn là được đi đâu đó mà mình không phải gánh team.

Loanh quanh chỉ có 3 tiếng rưỡi từ 9h30 sáng đến 13h00 trưa để Chào hỏi + Lễ Nhà thờ + Chuyện trò, tìm hiểu lịch sử và ghi chép + Chỉnh sửa và đề tặng câu đối + Ra Nghĩa trang Họ Bạch Nhơn Trạch thăm Mộ Tổ + Rồi ra nhà nổi giữa sông Đồng Tranh ăn trưa. Chỉ được phép kéo đến 13h trưam còn sau đó phải chạy xe thẳng đến sân bay để ra Hà Nội.

Nhưng chừng đó cũng tạm đủ để câu chuyện đi được đến cùng.

Chốt lại là: Họ Bạch đến Nhơn Trạch từ xã Phước Lâm, huyện Cần Giuộc tỉnh Long An cũ ,nay là một phần xã Mỹ Lộc thuộc Tây Ninh.

Theo Trung tâm Nghiên cứu Gia phả TP Hồ Chí Minh, cụ Bạch Văn Hú (từ đâu đó chưa biết) cùng 3 người em chạy đến xã Phước Lâm vào khoảng đầu thế kỷ 19. Mốc thời gian nay được giả định dựa theo giả thuyết chạy nạn Gia Long khi Nhà Nguyễn lên ngôi năm 1802. Tại đó cụ Hú ở lại, còn 3 người em chia nhau các hướng đi tiếp, không biết về đâu, đến nay chưa có thông tin. có thể là các xã khác ở Long An hoặc các tỉnh khác ở miền Tây Nam Bộ. Nếu còn sống thì sẽ tạo thành các chi họ Bạch ở đâu đó.

Cụ Hú cùng vợ là cụ Huỳnh Thị Mai sinh được 4 người con trai, theo thứ tự là các cụ Phú, Quới, Kiểm, Kế.

Cụ út Kế ở lại Phước Lâm, truyền thành chi họ Bạch ở đó đến nay. Tính theo số đời và số năm trung bình của một đời khoảng 25 năm, đồng thời theo năm sinh (1893) của cụ Bạch Văn Lễ đời thứ 5 thì đoán cụ Tổ Bạch Văn Hú sinh vào khoảng năm 1780.

Các thông tin này tôi đã viết trong cuốn “Họ Bạch Việt Nam – Hành trình đi tìm tổ” ở trang 595-594.

Điều quan trọng là 2 người con trưởng và thứ của cụ Hú (là cụ Phú và cụ Quới) đã dời đến xã Nhơn Trạch (nay là phường Nhơn Trạch). Hai cụ tách ra ở 2 ấp cách nhau 7 km, ẩn vào rừng để tránh bị truy lùng cả hai anh em.

Nay nơi cụ Phú sống hình thành chi họ chính ở Nhơn Trạch. Bà con giữ được mộ cụ Tổ ông (cụ Phú) và cụ Tổ bà, quy hoạch thành khu Nghĩa Trang họ Bạch Nhơn Trạch. Khu này được xây dựng trên diện tích hơn 1000 mét vuông rất ngay ngắn, trang nghiêm. Các phần mộ được ốp đá cẩn thận, sắp đặt theo quy hoạch lâu dài cho nhiều đời sau.

Mộ cụ em Bạch Văn Quới nay không tìm thấy, nhưng còn mộ của cháu cụ Quới ở Cù Lao Phố.

Tôi có hẹn với bác Bạch Công Tài, nhờ bác đưa đến Cù Lao Phố ở Đồng Nai, đặc biệt là đến Phước Lâm, ở Long An để tìm hiểu kỹ hơn, biết đâu lần ra manh mối c xuất xứ cụ Tổ Bạch Văn Hú từ đâu đến.

Theo giả thuyết cũ: cụ Hú là từ Nghệ An vào. Cái này cũng được suy luận theo giả thuyết trước đây: Họ Bạch khắp Việt Nam đều từ cụ Thủy Tổ Bạch Liêu ở Nghệ An.

Tuy nhiên, nếu từ Nghệ An vào thì là người của chi họ nào? Vì Nghệ An có vài chi họ Bạch có xuất xứ khác nhau. Và người đi vảo cũng không phải là cụ Bạch Văn Hú, mà là cụ tổ nhiều đời của 4 anh em cụ Hú (như đã kể trong cuốn sách đã tên ở trên). Vậy các cụ trước đó đã từng đến những đâu ở miền Trung? Liệu đã trú chân ở Quảng Trị, Quảng Ngãi bao lâu?…

Nếu không từ Nghệ An thì từ đâu? Có từ Huế không? Hay từ các đoàn tàn quân “Minh Hương” người Hoa chạy nạn nhà Thanh ở Trung Quốc về?

Rồi các em cụ Hú đã đi đâu? Hiện nay những tỉnh miền Tây nào có hoặc từng có chi họ Bạch?

Tôi hình dung những chuyến đi thú vị bắt đầu từ xã Phước Lâm với những đầu mối quan trọng có thể là các bác Bạch Văn Thanh, cụ Bạch Văn Hấp là chú của bác Thanh, hay từ cuốn gia phả do cụ Bạch Văn Thạnh là ông nội của bác Thanh viết dở dang.

Chia tay bà con ở Nhơn Trạch, chia tay với các bác các em cùng đi ở TP HCM rồi lên máy bay. Trên máy bay tôi nghĩ mãi về những tấm lòng bà con mình ở các miền di sản của Họ Bạch Việt Nam. Mỗi chi họ là một di sản. “Con đường di sản” của chúng ta là con đường kết nối các chi họ. Mỗi mỗi chặng được đều được tô son đỏ sẫm là màu của những tấm lòng khôn nguôi tìm về tổ, những trăn trở ngày đêm xây dựng nhà thờ, mộ tổ và gia phả chi họ.

Bác Bạch Công Tài là một trong những tấm lòng đỏ như son đó. Bác vận động mọi người đồng lòng xây dựng Nhà thờ, một mình đứng gánh trọng trách tìm nguồn, tổ chức thi công, quyết làm quy củ, đàng hoàng, cho dù nếu tiền không đủ sẽ phải mang công nợ. Nhưng trời biết chiều lòng người, các cụ Tổ đều thương con cháu, phù hộ cho những ai đóng góp công đức.

Xây dựng nhà thờ của một chi họ là chung tay xây dựng Con đường Di sản của cả Họ Bạch Việt Nam. Xin chân thành cảm ơn Bác Bạch Công Tài và bà con Nhơn Trạch.

Hẹn ngày gặp lại!